Hier is een ongemakkelijk feit uit wervingsonderzoek.
De methode met gemiddeld genomen de sterkste wetenschappelijke onderbouwing voor het voorspellen van werkprestaties is het gestructureerde gesprek. Een gestructureerd gesprek stelt elke kandidaat dezelfde functiegerelateerde vragen en beoordeelt elk antwoord aan de hand van vooraf opgestelde criteria.
Validiteit is hier een geschatte correlatie tussen wat een selectiemethode zegt over kandidaten en hun beoordeelde werkprestaties, gecorrigeerd voor meetfouten: 0 betekent geen enkel verband, 1 een perfect verband. Volgens de herziene schattingen uit 2022 scoren gestructureerde gesprekken gemiddeld 0,42, een middelsterk verband met werkprestaties, en het hoogste van de 25 onderzochte methoden. Ongestructureerde gesprekken scoren gemiddeld 0,19. Jaren werkervaring scoren gemiddeld 0,07 (Sackett en collega’s, 2022). Dit zijn gemiddelden uit vele onderzoeken, grotendeels van buiten Nederland, en ze meten algehele werkprestaties, niet het behoud van medewerkers.
En daar zit het knelpunt: de onderzoekers achter de herziene schattingen merken op dat gestructureerde gesprekken in hun traditionele, fysieke vorm over het algemeen geen haalbare strategie zijn voor functies met grote volumes. En wanneer technologie de afname overneemt, moet de validiteit opnieuw worden onderzocht (Sackett en collega’s, 2022).
Leg die twee bevindingen naast elkaar, en het probleem bij werving op de werkvloer ziet er heel anders uit dan waar de meeste adviezen zich op richten.
Het probleem is niet een gebrek aan kennis
Veel discussies over beter werven gaan ervan uit dat het probleem kennis is. Schrijf nog een handleiding, organiseer nóg een training, deel nog een samenvatting van wetenschappelijk onderzoek, en recruiters gaan beter werven.
We hebben geen peiling gedaan naar wat recruiters weten. Dat is ook niet nodig. De onderzoekers achter het bewijs stellen zelf al dat de methode moeilijk uit te voeren is bij grote volumes. Dat wijst op een capaciteitsprobleem.
De rekensom maakt het concreet. In het rekenvoorbeeld in The Radius Papers 01: Een nieuwe standaard voor werving en selectie op de werkvloer (2026) kosten 200 sollicitaties per week bij 30 minuten per kandidaat (inclusief beoordeling) 100 recruiteruren als iedereen een gestructureerd gesprek krijgt, en nog altijd 20 uur als één op de vijf dat krijgt. Dit zijn voorbeeldcijfers, geen metingen. Het volledige model vind je in Gestructureerde gesprekken voeren bij volumewerving.

Waarom sneuvelen gestructureerde gesprekken bij volumewerving?
Omdat structuur een gedrag is dat honderden keren per week herhaald moet worden door iedereen die kandidaten screent, en niet een beslissing die je eenmalig neemt. Bij grote volumes worden vragen overgeslagen of anders geformuleerd, pieken dienen zich aan voordat er extra capaciteit is, en de beoordelingsstap sneuvelt als eerste. Doorlooptijd wordt gemeten. Consistentie niet, dus die legt als eerste het loodje.
Structuur brokkelt geruisloos af. Niemand kondigt aan een vraag te laten vallen. Een recruiter slaat de vraag over het dienstenpatroon over omdat de kandidaat “duidelijk” geschikt is. Een ander formuleert de vraag anders om tijd te winnen. Tegen het einde van de maand voeren drie collega's onder dezelfde noemer drie totaal verschillende gesprekken. En niets daarvan is terug te zien in een rapportage.
De druk staat de andere kant op. Doorlooptijd is voor iedereen zichtbaar. Een opengevallen plek is direct zichtbaar voor de locatiemanager. Consistentie is onzichtbaar totdat er iets misgaat. Wordt de week hectisch, dan sneuvelt datgene wat niemand meet als eerste.
Volume komt in pieken. Een proces dat in een rustige maand is ontworpen, moet overeind blijven in de week waarin een nieuwe vestiging opent of een grote opdrachtgever een flinke order plaatst. Dat is precies het moment waarop structuur het hardst nodig is en het minst standhoudt.
De beoordelingsstap is het eerste slachtoffer. De vragen stellen is het makkelijke gedeelte. Elk antwoord beoordelen aan de hand van vastgelegde criteria en dat registreren: dát maakt een gestructureerd gesprek gestructureerd. Onder tijdsdruk verdringt een “goed gevoel” stilletjes de beoordeling.
Kort en goed: geloven in structuur beschermt haar niet. Een proces dat is ontworpen voor je beste week, houdt geen stand in je allerslechtste.
Snelheid is niet de boosdoener
Het zou makkelijk zijn om te zeggen: “doe maar rustiger aan”. Dat gaan we niet doen.
In een krappe arbeidsmarkt is snelheid volkomen rationeel. Het doel is structuur die standhoudt bij je daadwerkelijke volumes.
Waar technologie past, en waar ze ophoudt
De onderdelen van structuur die bezwijken onder grote volumes, zijn de repetitieve taken: elke kandidaat dezelfde vragen stellen, elk antwoord vastleggen en de antwoorden koppelen aan de bijbehorende functie-eis. Technologie kan een deel van die last dragen. Maar ze maakt een recruiter niet overbodig.
En een tool die de vragen stelt, hoort niet degene te worden die de beslissing neemt.
Er is bovendien een wetenschappelijke reden tot voorzichtigheid. De onderzoekers achter de herziene schattingen benadrukken ook dat er voor nieuwere methoden, zoals asynchrone videogesprekken en beoordeling op basis van AI, simpelweg nog onvoldoende bewijs is opgebouwd (Sackett en collega’s, 2023). Helpen om een gestructureerd proces bij grote volumes uit te voeren is één ding. Beweren dat een tool prestaties beter voorspelt is iets heel anders, en niemand zou die claim zonder hard bewijs moeten maken.
Twee stappen die meer opleveren dan nóg een training
Ontwerp voor je slechtste week, niet voor je beste. Houd de vragenlijst kort genoeg om een piek te overleven: stel één vraag per eis die er echt toe doet, geen twintig. Als je het proces op je allerdrukste dag niet op dezelfde manier kunt uitvoeren, is het niet werkelijk je proces.
Maak kwaliteitsverlies zichtbaar. Neem eens per maand een handvol recente screenings onder de loep en controleer ze aan de hand van de vragenlijst en de beoordelingscriteria. Zijn alle vragen gesteld? Zijn de antwoorden echt beoordeeld, of alleen samengevat? Daar leer je meer van dan van welk beleidsdocument dan ook.
Tot slot
Een goed gesprek is makkelijk te beschrijven. Het op exact dezelfde manier voeren voor de 150e kandidaat van de week als voor de allereerste: dát is het lastige deel.
Hier is dus de vraag die de moeite waard is om aan je team te stellen: als je gespreksproces op de drukste dag van het jaar onder de loep zou worden genomen, hoeveel structuur zou er dan nog overeind staan?
Lees verder: Gestructureerde gesprekken voeren bij volumewerving, met het volledige capaciteitsmodel, een voorbeeld met vier vragen en een checklist voor de start.
