Op deze pagina: Belangrijkste punten · Wanneer is een proefdag de moeite waard? · Wat moet er op een beoordelingsformulier voor een proefdag staan? · Wat kan een proefdag je vertellen, en wat niet? · Moet een proefdag worden betaald? · Hoe zorg je voor een veilige proefdag? · Wat zijn de meest voorkomende fouten bij een proefdag? · Wat moeten uitzendbureaus afspreken met de locatie van de opdrachtgever? · Het komt hierop neer · Hoe Radius helpt · Veelgestelde vragen
Belangrijkste punten
- Schrijf vooraf drie tot vijf waarneembare criteria op en geef elke kandidaat dezelfde taken.
- Werkproeven voorspellen werkprestaties gemiddeld matig, maar ze zijn niet automatisch eerlijk.
- We hebben geen officiële Nederlandse uitleg gevonden over het betalen van een proefdag; ons advies: betaal voor productief werk en leg de afspraken schriftelijk vast.
Wanneer is een proefdag de moeite waard?
Een proefdag is alleen de moeite waard als alle drie de antwoorden “ja” zijn.
- Is het een vaardigheid die je vanaf de eerste werkdag nodig hebt? Veilig met een reachtruck rijden door een opgeleide chauffeur is zo’n vaardigheid; je scannersysteem, dat je in de eerste week uitlegt, niet.
- Kan het veilig en onder toezicht? Een aangewezen leidinggevende kijkt de hele tijd mee, de taken blijven binnen de opleiding van de kandidaat en je verzekeraar heeft bevestigd dat kandidaten op de locatie verzekerd zijn.
- Zijn de criteria opgeschreven? Je kunt vooraf opsommen wat je ziet als de taak goed wordt uitgevoerd.
Is een van de antwoorden “nee”, gebruik dan een andere methode. Een vakkennisvraag die je beoordeelt aan de hand van een voorbeeldantwoord, zoals “Wat controleer je aan een reachtruck voordat je de eerste pallet pakt?”, toetst wat iemand weet voor een fractie van de kosten; lees hoe je naar het werk vraagt in plaats van jaren te tellen. Het onderzoek wijst dezelfde kant op: werkproeven passen over het algemeen niet bij werving voor instapfuncties, waar vaardigheden pas na indiensttreding worden geleerd [1].
Wat moet er op een beoordelingsformulier voor een proefdag staan?
Het formulier bepaalt vóór de proefdag de taken, de criteria en wat je noteert. Stel het samen met de leidinggevende van de locatie op, aan de hand van je eigen veiligheidsinstructies.
Voorbeeld ter illustratie: een praktische toets voor een reachtruckchauffeur in een magazijn.
| Veld | Wat je invult |
|---|---|
| Getoetste eis | Kan een reachtruck veilig bedienen (nodig vanaf de eerste werkdag) |
| Vooraf gecontroleerd | Certificaat of opleidingsbewijs gezien; veiligheidsinstructie gegeven; in de uitnodiging gevraagd of aanpassingen nodig zijn |
| Taken, voor iedereen dezelfde | 1. Controle van de reachtruck vóór gebruik. 2. Drie pallets op hoogte wegzetten. 3. Eén pallet van een gemarkeerde locatie halen |
| Criteria, vooraf opgeschreven | De kandidaat voert de controle vóór gebruik uit en meldt elk defect; rijdt met de last omlaag; controleert de stelling en het gangpad vóór het heffen; vertraagt en geeft een signaal bij kruisingen; zet elke pallet recht en stabiel neer |
| Vastlegging per criterium | Voldaan, niet voldaan of niet waargenomen, met één regel over wat je zag |
| Leidinggevende en duur | De naam van de leidinggevende; 45 tot 60 minuten, inclusief de briefing |
| Uitkomst | De beslissing en de reden, op dezelfde dag opgeschreven en door de leidinggevende ondertekend |
Beslis alleen op basis van de criteria: “leek enthousiast” is een indruk, geen uitkomst.
Werf je voor functies in het magazijn? Bekijk hoe Radius werving van magazijnmedewerkers en reachtruckchauffeurs ondersteunt.
Wat kan een proefdag je vertellen, en wat niet?
Een proefdag laat zien wat iemand vandaag kan, terwijl er iemand meekijkt. Hij kan niet laten zien hoe iemand in week zes om 05.30 uur werkt, als niemand meekijkt. Ook scheidt hij weten van doen: een mondeling antwoord laat zien dat iemand de stappen kent, een praktische toets dat die persoon ze kan uitvoeren. Het eerste is gestructureerd bewijs en het tweede aangetoond bewijs, in de bewijsniveaus van Wat is de Signal Gap? Een praktische definitie voor wie werft voor de werkvloer.
Op een schaal waarop 0 betekent dat er geen verband is met latere prestaties, schatten Sackett en collega’s het gemiddelde voor werkproeven op 0,33, tegenover 0,42 voor gestructureerde interviews, grotendeels op basis van studies buiten Nederland [1][2]. Kandidaten accepteren praktische toetsen doorgaans: in 38 steekproeven uit 17 landen waren werkproeven en sollicitatiegesprekken de methoden die sollicitanten het gunstigst beoordeelden [4].
Moet een proefdag worden betaald?
We hebben geen officiële Nederlandse uitleg gevonden die hier rechtstreeks antwoord op geeft (gecontroleerd op 21 oktober 2026). Deze bronnen komen het dichtst in de buurt:
- De omschrijving in de wet. Het Burgerlijk Wetboek omschrijft een arbeidsovereenkomst als een overeenkomst om in dienst van een werkgever, tegen loon, gedurende zekere tijd arbeid te verrichten (boek 7, artikel 610) [5]. Of een bepaalde proefdag daaronder valt, hangt af van de feiten; daar geeft dit artikel geen antwoord op.
- Een aparte regeling. Met de proefplaatsing van UWV kan een werkgever iemand met een bepaalde UWV-uitkering uitproberen, doorgaans maximaal twee maanden, met behoud van de uitkering. Daarvoor is toestemming van UWV nodig en de werkgever moet van plan zijn een contract van ten minste zes maanden aan te bieden [6][7].
- Een vrijwillige code. De NVP-Sollicitatiecode zegt dat een meeloopdag niet mag leiden tot verkapte arbeid met loonwaarde (paragraaf 4.3) [8].
- Advies van de vakbond. De FNV vertelt kandidaten dat veel werkgevers een proefdag niet betalen en adviseert afspraken op papier te zetten [9]. Dat is advies, geen wet.
Onze visie, als goede praktijk en niet als juridisch advies: betaal de kandidaat als die productief werk doet, zoals echte gasten bedienen of echte voorraad wegzetten. Spreek vooraf schriftelijk af wat de proefdag inhoudt, hoe lang hij duurt, of hij wordt betaald en hoe de reiskosten worden vergoed.
Hoe zorg je voor een veilige proefdag?
Behandel de kandidaat als een nieuwe medewerker in het eerste uur. Volgens de Arbeidsomstandighedenwet (Arbowet) is ook werkgever wie een ander onder zijn gezag arbeid laat verrichten, zelfs zonder arbeidsovereenkomst (artikel 1, lid 2). Daarnaast verplicht de wet werkgevers om werknemers te informeren over het werk, de risico’s en de beschermende maatregelen, en om hun onderricht te geven (artikel 8) [10]. Hoe dit uitpakt bij een bepaalde proefdag, is een juridische vraag, maar het is een duidelijke reden om de volledige instructie voor de locatie te geven.
Het Arbobesluit bepaalt dat mobiele arbeidsmiddelen met een eigen aandrijving, zoals een reachtruck, worden bediend door werknemers die daartoe een specifieke deskundigheid bezitten (artikel 7.17c) [11]. Een proefdag is dus niet de manier om te ontdekken of iemand überhaupt reachtruck kan rijden: controleer eerst de certificaten en kijk daarna hoe iemand werkt, met de leidinggevende ernaast en een afspraak over wanneer je stopt.
Wat zijn de meest voorkomende fouten bij een proefdag?
De meeste fouten ontstaan doordat de proefdag als een informeel kijkje wordt behandeld.
- Vaardigheden toetsen die je kunt bijbrengen, of beoordelen zonder opgeschreven criteria. Oplossing: doorloop de test met drie vragen en gebruik het beoordelingsformulier.
- Verschillende taken voor verschillende kandidaten. Oplossing: dezelfde taken, dezelfde volgorde, vergelijkbare tijden.
- Geen aanpassingen. Volgens de Nederlandse wet moeten er waar nodig doeltreffende aanpassingen worden gedaan voor mensen met een handicap of chronische ziekte, tenzij die onevenredig zijn, ook bij de vervulling van een vacature (WGBH/CZ, artikel 2 en artikel 4, onder a) [12]. Oplossing: beschrijf de taken in de uitnodiging en vraag naar aanpassingen.
- Ervan uitgaan dat een praktische toets eerlijk is. In Amerikaanse steekproeven van sollicitanten was het gemiddelde verschil tussen zwarte en witte kandidaten op werkproeven 0,73 standaarddeviaties, ver boven de 0,38 die vaak wordt genoemd [3]. Oplossing: koppel elke taak aan de functie en kijk kritisch naar taken waarop veel kandidaten afvallen die verder wel geschikt zijn.
Wat moeten uitzendbureaus afspreken met de locatie van de opdrachtgever?
Spreek vóór de proefdag af wie toezicht houdt, wie voor de verzekering zorgt en wie beslist. De veiligheidsregels en de leidinggevende van de opdrachtgever gelden op de locatie; leg schriftelijk vast wie de kandidaat instrueert, wie eventueel productief werk betaalt en wie de uitkomst noteert. De NVP-code merkt op dat werving en selectie via bemiddelingsbureaus onder de aparte Recruitercode valt [8].
Het komt hierop neer
Een proefdag is zijn kosten waard als hij één vraag beantwoordt die niets anders kan beantwoorden: kan deze persoon veilig een taak uitvoeren die de functie in de eerste dienst nodig heeft? Schrijf eerst de criteria op, houd de proefdag kort en onder toezicht, en leg betaling en verzekering schriftelijk vast.
Hoe Radius helpt
Radius Hire is het AI-wervingsplatform voor functies op de werkvloer: sollicitanten voeren een kort, gestructureerd spraakgesprek en de recruiter ziet het bewijs achter elke eis. Een spraakgesprek kan niet toekijken hoe iemand reachtruck rijdt, dus praktische toetsen blijven een zaak van je eigen locatie. Omdat de AI Interviewer aan elke sollicitant dezelfde vragen stelt, in de taal die voor de functie is ingesteld, kun je proefdagen bewaren voor de situaties waarin ze iets toevoegen. Gebruikt de werkgever Radius Passport, dan worden certificaten met hun vervaldata vastgelegd, zodat een recruiter ze kan bekijken voordat er een toets wordt ingepland. Radius wijst nooit zelfstandig een kandidaat af; een recruiter bekijkt het bewijs en neemt elke wervingsbeslissing. Bekijk hoe dit werkt voor magazijnteams en horecateams.